Prawne aspekty zabawy fajerwerkami

Odpowiedzialność karna za stwarzanie zagrożenia ludziom i zwierzętom

Pamiętajmy, że prawo zakazuje używania wyrobów pirotechnicznych w miejscach publicznych, za wyjątkiem 31 grudnia oraz 1 stycznia. Przedwczesne próby pirotechniczne i odpalanie resztek są niedozwolone prawem. W większości gmin wprowadzono okresowe ograniczenia w stosowaniu materiałów pirotechnicznych. W szczególnie uzasadnionych wypadkach, w okresie objętym zakazem ich stosowania, zgodę na używanie materiałów pirotechnicznych wydaje właściwy wójt, burmistrz, prezydent miasta.
Pamiętajmy:

  • Ograniczenia w używaniu fajerwerków wprowadzają zarówno przepisy kodeksu wykroczeń, jak i przepisy prawa miejscowego;
  • Sprzedaż niepełnoletnim fajerwerków lub petard jest przestępstwem i każdy, kto dopuszcza się takiego czynu, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2;
  • Informujmy policję o handlowcach, którzy sprzedają petardy dzieciom. Uchroni to najmłodszych, którzy często padają ofiarami fajerwerków;
  • Pod żadnym pozorem fajerwerków nie powinny odpalać dzieci, które muszą być pod stałą opieką osób dorosłych;
  • Kupujmy fajerwerki u sprawdzonych, rzetelnych sprzedawców i stosujmy się do instrukcji zamieszczonych na opakowaniach fajerwerków.

Całość tekstu tutaj

Odpowiedzialność zależy od skali wywołanego zagrożenia. Jeśli petardy służą do zakłócania spokoju, zwłaszcza w porze nocnej (ale innej niż noc sylwestrowa), z pomocą przychodzi art. 51 § 1 Kodeksu wykroczeń:

Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu , ograniczenia wolności albo grzywny.

Z kolei w noc sylwestrową, gdy widzimy osoby bawiące się petardami czy innymi podobnymi materiałami, które są pod wpływem alkoholu, strzelają z balkonów lub innych miejsc, powodujących zagrożenie pożarem, strzelają w pobliżu lub z udziałem dzieci, czy w obecności zwierząt – warto pamiętać o art. 83 §1 Kodeksu wykroczeń:

Kto nieostrożnie obchodzi się z materiałami wybuchowymi, łatwo zapalnymi lub substancjami promieniotwórczymi albo wykracza przeciwko przepisom o wyrobie, sprzedaży, przechowywaniu, używaniu lub przewożeniu takich materiałów, podlega karze aresztu, grzywny lub karze nagany.

Oczywiście mogą zdarzyć się sytuacje skrajne, gdzie mogą zostać wyczerpane znamiona przestępstwa narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 kk) albo sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach (art. 164 kk) – za co grozić może kilkuletnia kara pozbawienia wolności. (Adw. Karolina Kuszlewicz)

Warto pamiętać również, że sprzedaż fajerwerków i petard jest ustawowo zakazana osobom niepełnoletnim. Naruszenie tego zakazu jest przestępstwem, zagrożonym karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2 (art. 37 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym). Sprzedaży mogą podlegać tylko produkty odpowiednio przechowywane i z instrukcją użytkowania. (Adw. Karolina Kuszlewicz)

W odniesieniu wprost do zwierząt, ustawodawca z jednej strony dostrzega, że odczuwają one strach, za przestępstwo znęcania uznając złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt (art. 6 ust. 2 pkt 9 ustawy o ochronie zwierząt), jednak ściganiu podlega wyłącznie działanie złośliwe. Podobnie ma się sprawa w odniesieniu do zwierząt dzikich. W rozporządzeniu Ministra Środowiska z 16.12.2016r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt mowa m.in. o zakazie umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu dziko żyjących ptaków (§8 ust. 1 pkt 8), ale tutaj znowu działanie musi być umyślne, co akurat zabawie sylwestrowej zwykle nie towarzyszy. Choć w sposób oczywisty przepisy te nie znajdą zastosowania do większości przypadków odpalania petard i fajerwerków, przywołuję je, by pokazać, że poczucie bezpieczeństwa zwierząt jest dobrem chronionym.
Swoją drogą, znam niestety historię, w której petarda została wykorzystana po to, by przepędzić bezdomnego psa, poszukującego schroniska pod balkonem w zimie. Był wielkim łagodnym staruszkiem, który został porzucony w błocie. Miałam zaszczyt go adoptować i przeżyć potem wspólnie kilka pięknych lat, ale zanim to się stało, słyszałam huk rzuconej w tego psa petardy i jego wycie. Do końca życia czas okołosylwestrowy był dla niego niewyobrażalnym cierpieniem. Był wspaniałym mądrym przyjacielem, a dokonany wobec niego akt przemocy był przestępstwem znęcania nad zwierzętami. (Adw. Karolina Kuszlewicz)

W lipcu 2021 został złożony w Sejmie projekt zmian w ustawie o ochronie zwierząt oraz w ustawie o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Zakłada on wprowadzenie zakazu używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F2 oraz klasy F3, czyli np. petard hukowych i fajerwerków. Według projektu zakaz ten nie będzie dotyczył jednostek naukowych i przedsiębiorców; będzie miał zastosowanie do osób prywatnych. W myśl projektu rada gminy będzie mogła zdecydować, że w dni 31 grudnia i 1 stycznia w danej gminie zakaz nie będzie obowiązywać.

Biorąc pod uwagę zwiększającą się świadomość i wiedzę dotyczącego drastycznych skutków dla zwierząt, związanych z używaniem fajerwerków, można sobie wyobrazić, że w niektórych przypadkach ich użycie może wypełniać znamiona przestępstwa znęcania się nad zwierzętami z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Przepis stanowi bowiem, że przestępstwa dopuszcza się zarówno ten, kto bezpośrednio powoduje ból lub cierpienie zwierzęcia, jak i ten, kto do tego świadomie dopuszcza.
Kluczem jest świadomość działania. Jeśli zatem np. sąsiedzi z bloku, pomimo przekazania im wcześniej informacji o tym, że pies w jednym w mieszkań fatalnie znosi huk petard, będą je odpalać tuż pod oknami mieszkania, w którym mieszka to zwierzę, w mojej ocenie powinni odpowiedzieć za znęcanie się nad psem. Pamiętajmy bowiem, że prawo karne nie przewiduje żadnego kontratypu – czyli wyjątku znoszącego przestępczość czynu – w postaci tradycji czy zwyczaju. Innymi słowy, istnienie zwyczaju stosowania fajerwerków nie zwalnia z odpowiedzialności tego, kto ich używa w sposób powodujący ból lub cierpienie zwierzęcia, jeśli ma świadomość negatywnego wpływu swoich działań na zwierzę/ta.

Jak wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego katalog czynów stanowiących znęcanie się nad zwierzętami określonych w art. 6 ust. 2 pkt 1-19 ma jedynie charakter przykładowy, w związku z czym brak wskazania wśród nich powodowania krzywdy zwierzęcia za pomocą petard nie jest równoznaczny z tym, że taki czyn nie stanowi przestępstwa. Decyduje bowiem ogólna definicja znęcania się nad zwierzętami z art. 6 ust. 2 u.o.z., a to znaczy, że każde działanie polegające na zadawaniu albo świadomym dopuszczaniu do zadawania bólu lub cierpienia wypełnia znamiona przestępstwa.
(Adw. Karolina Kuszlewicz)

„Charakterystyczne dla okresu przedświątecznego inicjatywy wprowadzania w gminach zakazów lub ograniczeń w zakresie używania, sprzedaży lub organizowania pokazów z wykorzystaniem wyrobów pirotechnicznych jedynie pozornie znajdują podstawę prawną, wykraczając w rzeczywistości poza kompetencje prawodawcze organów gminy.”

Jest to fragment obszernego artykułu przygotowanego przez:
Anna Kudra-Ostrowska prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, doktorant WPiA UAM, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem prawa samorządowego, Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu
www.ziemski.com.pl
Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl